အသုံးျပဳသူတစ္ဦးအေနနဲ႔ တစ္ေန႔ေန႔၊ တစ္ခ်ိန္ခ်ိန္မွာ မလဲြမေသြႀကဳံေတြ႕ရမွာက
Computer ပ်က္စီးမႈပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ကြန္ပ်ဴတာဟာ အသုံးခ်ခံ Electronic Device
တစ္ခုသာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ သူ႔ရဲ႕ပ်က္စီးမႈဟာ အထူးအေထြ အံ့ၾသစရာ မရွိပါ။
ပ်က္စီးမႈႀကဳံေတြ႕လာရင္ ေက်ာ္လႊားႏုိင္ဖုိ႔ ျပဳျပင္မႈ အတတ္ပညာကုိ မျဖစ္မေန
တတ္ေျမာက္ထားဖုိ႔ အေရးႀကီးတဲ့ ေခတ္ကာလကုိ ေရာက္ရွိလာၿပီ ျဖစ္ပါတယ္။
Computer
ပ်က္စီးမႈ (၂)မ်ဳိးသာ ရွိပါတယ္..။ ၎တုိ႔မွာ-
(1) Hardware
(2) Software ပ်က္စီးမႈတုိ႔ ျဖစ္ပါတယ္..။
Hardware ပ်က္စီးမႈ
Hardware
ပ်က္စီးမႈဟာ အေၾကာင္းမ်ဳိးစုံ ရွိပါတယ္။ Electronic Devices မ်ားသာ
ျဖစ္တဲ့အတြက္ မူလစက္႐ုံ မွ ထုတ္လုပ္စဥ္ကတည္းက ပါရွိလာတဲ့ အျပစ္ေၾကာင့္
ပ်က္တာလား၊ အသုံးျပဳတဲ့ သက္တမ္း ၾကာလာလုိ႔ ပ်က္ တာလား၊ အသုံးျပဳတဲ့
လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အား မတည္ၿငိမ္မႈေၾကာင့္ ပ်က္တာလား၊ အသုံးျပဳသူရဲ႕ အမွားအယြင္း
ေၾကာင့္ ပ်က္စီးတာလား စသည္ျဖင့္ မ်ဳိးစုံျဖစ္ႏုိင္ပါသည္။
Software ပ်က္စီးမႈ
Computer
မွာ အသုံးျပဳတဲ့ Software ကို (၂)မ်ဳိး ခြဲျခားႏုိင္ပါသည္။ ၎တုိ႔မွာ-
(1)
Operating System
(2) Application Software ဆုိၿပီး (၂)မ်ဳိးရွိပါတယ္..။
ကြန္ပ်ဴတာ စတင္လႈပ္ရွားႏုိင္ဖို႔ Operating System တစ္ခု လိုအပ္ပါတယ္။ အသုံးမ်ားတဲ့ Operating System ေတြကုိ ေအာက္မွာ
ေဖာ္ျပလုိက္ပါတယ္..။ ၎တုိ႔မွာ-
(1) DOS 6.22
(2) Windows 3.1
(3) Windows 95
(4) Windows 98
(5) Windows ME
(6)
Windows XP
(7) Windows NT
(
Windows 2000 တုိ႔ ျဖစ္ၾကပါတယ္..။
Windows 3.1 ဟာ Operating System မဟုတ္ပါ။ DOS 6.22 မွာ မွီၿပီး အသုံးျပဳရတဲ့ Application Software တစ္ခုသာ ျဖစ္ပါတယ္။ က်န္
Windows အားလုံးဟာ Operating System ေတြ ျဖစ္ၾကပါတယ္။ Windows NT နဲ႔
Windows 2000 တုိ႔ဟာ Network Version မ်ား ျဖစ္ၾကပါတယ္။
Word, Excel, PageMaker တုိ႔လုိ Software ေတြဟာ Application Software ေတြ
ျဖစ္ပါတယ္။ Computer အသုံးျပဳမႈ က်ယ္ျပန္႔လာတာနဲ႔အမွ် Application Software
ေတြ ျပႆနာေပၚရင္ အမ်ားအားျဖင့္ အသုံးျပဳသူ Computer
၀ါသနာရွင္မ်ားကုိယ္တုိင္ ေျဖရွင္းႏုိင္ေနၿပီျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ Windows XP
မွာ ျပႆနာ ေပၚရင္ Computer အသုံးျပဳသူေတြဟာ ကုိယ္တုိင္ Installation
လုပ္ဖုိ႔ မ၀ံ့မရဲ ျဖစ္ေနတတ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ Windows XP ပ်က္တဲ့အခါ
အလြယ္ကူဆုံး ထည့္ႏုိင္ဖုိ႔ ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္ထားသင့္တဲ့ နည္းလမ္းေတြကုိ
ေျပာျပမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ အဲ့ဒါကေတာ့ Clean Installation ျဖစ္ပါတယ္။ Hard Disk
အသစ္ကို Windows XP Installation လုပ္ျခင္းနဲ႔အတူ Partition ပုိင္းျခင္း၊
Format လုပ္ျခင္းတုိ႔ တစ္ခါတည္း လုပ္ေဆာင္သြားမွာ ျဖစ္ပါတယ္။
Hard Disk အသစ္မဟုတ္ပဲ Hard Disk အေဟာင္းေပၚမွာ Installation လုပ္ရင္ Format
လုပ္ၿပီးထည့္မွာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ Data ေတြ ပ်က္စီးႏုိင္တာကုိ ႀကိဳတင္သိထားဖုိ႔
လုိပါတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ Partition ပုိင္းတာက အစ စီမံကိန္းခ်ၿပီး
သတိရွိရွိနဲ႔ လုပ္ေဆာင္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။
Hard Disk ကုိ စတင္အသုံးျပဳႏုိင္ဖုိ႔ Partition အရင္ ပုိင္းရပါမယ္။ Partition ကို FAT32
နဲ႔ ပုိင္းမွာလား၊ NTFS နဲ႔ ပုိင္းမွာလား၊ ႀကိတင္စဥ္းစားရပါတယ္။ Windows OS
ဘယ္ႏွစ္မ်ဳိး အသုံးျပဳမွာလဲဆုိတာ ႀကိဳတင္ စဥ္းစားရပါတယ္။ Windows 98 ကုိ
အသုံးျပဳမယ္ဆုိရင္ FAT32 ကုိ အသုံးျပဳရပါမယ္။ Windows XP ကုိ FAT32 (သုိ႔)
NTFS ႏွစ္မ်ဳိးစလုံးမွာ အသုံးျပဳႏုိင္ပါတယ္။ Windows OS ႏွစ္မ်ဳိးစလုံး
အသုံးျပဳမွာဆုိရင္ အနည္း ဆုံး Partition ႏွစ္ခုပုိင္းရင္
အေကာင္းဆုံးျဖစ္ပါတယ္။
အခု ေျပာျပမယ့္ ကြန္ပ်ဴတာရဲ႕ Partition ကို NTFS နဲ႔ ပုိင္းမွာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ Windows 98, Windows ME တုိ႔
ထည့္သြင္းလို႔ မရတာကို သတိျပဳရပါမယ္..။
Windows XP တစ္မ်ဳိးတည္းထည့္မွာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ Partition တစ္ပုိင္းတည္းထား႐ုံနဲ႔
အဆင္ေျပပါတယ္။ သုိ႔ေသာ္ Windows XP ျပႆနာေပၚခဲ့ရင္ အျမန္ဆုံး၊
အလြယ္ကူဆုံးထည့္တဲ့နည္းလမ္းဟာ Clean Installation ျဖစ္ပါတယ္။ Clean
Installation နဲ႔အတူ Format လုပ္ၿပီးထည့္မွာျဖစ္တဲ့အတြက္ Partition
တစ္ပုိင္းတည္းထား မွာဆုိရင္ Format လုပ္ၿပီးတဲ့အခါတုိင္းမွာ Data ေတြ
ပ်က္သြားမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ PageMaker တုိ႔နဲ႔ ႐ုိက္ထားတဲ့ Documents
Files ေတြ၊ အသံပုိင္းဆုိင္ရာ Files ေတြ၊ Video ပုိင္းဆုိင္ရာ Data ေတြကို
ဒုတိယ Partition မွာ သိမ္းထားမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ Data ေတြကို Partition အလုိက္
ခဲြၿပီးသိမ္းခ်င္ရင္ Partition ကုိ ႏွစ္ခု ထက္ပုိၿပီး ပုိင္းႏုိင္ပါတယ္။
Partition
ႏွစ္ပုိင္းပုိင္းမွာျဖစ္တဲ့အတြက္ မိမိ Computer ထဲမွာ Drive Letter "C:"
နဲ႔ Drive "D:" တုိ႔ကို ေတြ႕ရ မွာျဖစ္ပါတယ္။ အသစ္ထည့္မယ့္ Windows XP ကုိ
Drive "C:" ထဲမွာ ထည့္မွာလား၊ Drive "D:" ထဲမွာ ထည့္ မွာလား၊
ႀကဳိတင္စဥ္းစားထားဖုိ႔ လုိပါတယ္။ Operating System ဟာ Windows XP
တစ္မ်ဳိးတည္းသာ အသုံးျပဳ မွာျဖစ္တဲ့အတြက္ Windows XP ကုိ Drive "C:" မွာ
ထည့္သြင္းရင္ အေကာင္းဆုံး ျဖစ္ပါတယ္။ Data ေတြ အား လုံးကို Drive "D:"
ထဲမွာ သိမ္းထားမွာ ျဖစ္ပါတယ္။
Windows XP Installation (၂) မ်ဳိးရွိပါတယ္။
၎တုိ႔မွာ-
(1) Full Version Installation
(2) Upgrade Installation တုိ႔ ျဖစ္ပါတယ္။ Full Version Installation (၂)မ်ဳိး
ရွိပါတယ္။
၎တုိ႔မွာ-
(1) Clean Installation
(2) Command Prompt Installation တုိ႔ ျဖစ္ၾကပါတယ္။ Hard Disk အသစ္ကို Installation
လုပ္တဲ့နည္းလမ္း နဲ႔ High Level Format လုပ္ၿပီးမွ ထည့္တဲ့နည္းလမ္းေတြကို
Clean Installation လုိ႔ ေခၚပါတယ္။
Installing & Upgrading Windows
Windows ကုိ Install or Upgrade မလုပ္ခင္ လုပ္ရမဲ့အခ်က္ေတြကို
အရင္ေလ့လာပါမယ္။
(၁) ပထမဦးဆုံး ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ အသုံးျပဳမယ့္ Windows ဟာ ဘယ္လုိ Computer (CPU, RAM, HDD) အနည္း ဆုံးရွိဖုိ႔ လုိအပ္သလဲ။ ဒါကုိ
Hardware Requirement လုိ႔ ေခၚပါတယ္။
(၂) ကုိယ္သုံးမယ့္ Windows နဲ႔သုံးထားတဲ့ Hardware ဟာ အပ္စပ္ရဲ႕လား။ ဆီေလွ်ာ္ရဲ႕လား။ ဒါကို Hardware
& Software Compatibility လုိ႔ ေခၚပါတယ္။
(၃) အစ, အဆုံး Install ျပန္လုပ္မွာလား။ Clean Install ဒါမွမဟုတ္ ရွိၿပီးသားကုိ Upgrade
လုပ္မွာလား။
(၄) Data ကုိ Backup လုပ္ဖုိ႔လုိအပ္ရင္ ဘယ္လုိ Backup လုပ္လုိ႔ ဘယ္လုိျပန္ေခၚၾကမလဲ။ ဒါလည္း စဥ္းစား စီစဥ္ရမယ္။
(၅) Install လုပ္တဲ့အခါ ဘယ္လုိဘယ္ပုံ လုပ္ရမယ္ဆုိတာ ေရြးခ်ယ္ရမယ့္ အဆင့္ဆင့္။
(၆)
Hard Disk ကုိ တစ္ပုိင္းတည္းပဲထားမွာလား။ C: ေတြ၊ D: ေတြ ခဲြအုံးမွာလား။
File System က ဘာသုံး မွာလဲ။
(၇) Windows တင္တာေတာ့ ဟုတ္ပါၿပီ။ ဒီ Computer က Network ခ်ိတ္အုံးမွာလား။
(၈) Computer မွာ Windows ကုိ English လား၊ German လား၊ Language ေရြးေပးပါ။ ဒီေရြးေပးတ့ဲေပၚ မူတည္ၿပီး
Currency တုိ႔၊ Keyboard Layout တုိ႔ ေျပာင္းသြားမွာ ျဖစ္ပါတယ္။
(၉) Install လုပ္ၿပီးသြားရင္ လုပ္ရမယ့္အခ်က္မ်ားစုေဆာင္းပါ စသည္ျဖင့္
အခ်က္(၉)ခ်က္နဲ႔ လုပ္သြားမွာ ျဖစ္ပါ တယ္။
Entering Setup Program
System BIOS သည္ power on self test (Post) လုပ္ေနစဥ္အတြင္းမွာ CMOS setup
program ကုိ access လုပ္ခြင့္ေပးထားပါတယ္။ Computer power စဖြင့္ၿပီး
မၾကာခင္ System memory ကုိ စစ္ေဆးေနစဥ္ အတြင္း setup ထဲသုိ႔
၀င္ေရာက္ရန္အတြက္ key တစ္ခုခုကုိ ႏွိပ္ပါဆုိတဲ့ ၫႊန္ၾကားခ်က္ပါ၀င္ေသာ
message ကို screen ေပၚတြင္ ေတြ႕ရပါလိမ့္မယ္။
AMI ၊ Award ႏွင့္
အျခားအသုံးမ်ားေသာ BIOS မ်ားတြင္ Delete Key သည္ Setup အတြင္း ၀င္ေရာက္ရန္
Standard key ျဖစ္ၿပီး အခ်ဳိ႕ေသာ BIOS မ်ားမွာေတာ့ F1 ၊ F2 ၊ F10 ၊ Esc ၊
အစရွိေသာ Key မ်ားကို ႏွိပ္ၿပီး ၀င္ေရာက္ရပါတယ္။ Memory Test
လုပ္ေနစဥ္အတြင္း ၫႊန္ၾကားထားတဲ့ Key (ဥပမာ Del ) ကုိ ႏွိပ္မယ္ဆုိရင္
ေရြးခ်ယ္စရာ Menu မ်ားစြာပါရွိေသာ BIOS setup program ရဲ႕ Interface ကုိ
ျမင္ရပါမယ္။ ထုိ Interface သည္ BIOS အမ်ဳိးအစားေပၚမူတည္ၿပီး မတူညီပဲ
ကဲြျပားၾကပါတယ္။
ဥပမာ-
AMI - F1, Del, Ctrl+S
AST - Ctrl+Alt+Esc
Award - F1, F2, Del, Ctrl+Alt+Enter
Compaq- F10
Phoenix - F2, Ctrl+Alt+Esc, Ctrl+Alt+R, Ctrl+Alt+Ins, Ctrl+Alt+Q, Ctrl+Alt+F1, Ctrl+Alt+(+), Ctrl+Alt+(-)
IBM - PS1 Ctrl+Alt+I အစရွိသည္ျဖင့္ ကဲြျပားႏုိင္ပါတယ္။
Motherboard Manual ထဲတြင္ ထုိ Setup Program ကို ဘယ္လုိအသုံးျပဳရမလဲဆုိတဲ့ ၫႊန္ၾကားခ်က္မ်ား ပါရွိပါတယ္။
Setting တစ္ခုခုကို ေျပာင္းေတာ့မယ္ဆုိရင္ အလြန္သတိထားဖုိ႔ လုိပါတယ္။ အကယ္၍
အေရးႀကီး Setting တစ္ခုခုကို မွားယြင္းေျပာင္းလဲခဲ့မိပါက စက္မတက္သည့္
ျပႆနာမ်ဳိး ႀကဳံေတြ႕ရႏုိင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ setting တစ္ခုခုကို
ေျပာင္းေတာ့မယ္ဆုိရင္ မေျပာင္းခင္မွာ နဂုိရွိၿပီးသား CMOS setting မ်ားကို
စာရြက္ေပၚမွာ ျဖစ္ျဖစ္ ေရးခ်မွတ္သားထားဖုိ႔ လုိပါလိမ့္မယ္။
System Boot Sequence
ယခုဆက္လက္ၿပီးေတာ့
System BIOS ၏ လုပ္ေဆာင္ပုံမ်ားကို ပုိမုိသေဘာေပါက္ နားလည္ေစရန္အတြက္
computer power စဖြင့္ခ်ိန္မွစ၍ Operating System စတင္သည့္ၾကားကာလအတြင္း
BIOS မွ လုပ္ေဆာင္ပုံ အဆင့္ဆင့္တုိ႔ကို အနည္းငယ္ ထပ္မံရွင္းျပလုိပါတယ္။
When Power is applied to the computer
Computer Power ဖြင့္လုိက္တဲ့အခါ Power Supply သည္ မိမိအတြင္းပုိင္းမွာ ပုံမွန္လုပ္ေဆာင္ႏုိင္ျခင္း ရွိ/မရွိ
စစ္ေဆးၿပီး ေအာင္ျမင္ပါက Power Good Signal ကုိ ထုတ္ေပးပါလိမ့္မယ္။
Motherboard ေပၚရွိ Processor Timer Chip သည္ ထုိ Power Good Signal ကို
ရရွိမွသာလွ်င္ Processor reset လုပ္ထားျခင္းကို ရပ္ဆုိင္း လုိက္ၿပီး
စတင္အလုပ္လုပ္ေစပါလိမ့္မယ္။ ပုံမွန္အားျဖင့္ power ဖြင့္ခ်ိန္မွစၿပီး power
good စတင္ထုတ္ေပးခ်ိန္ ထိ ၁ စကၠန္႔မွ ၅ စကၠန္႔အတြင္း ၾကာျမင့္ေလ့ရွိပါတယ္။
CMOS Setup
Computer
ထဲကို Hard Disk အသစ္ တပ္ဆင္ၿပီးတဲ့အခါ Auto Detect Hard Disk
လုပ္ေပးရပါတယ္။ Pentium III, P4 Computer ေတြမွာ Auto Detect Hard Disk
အပုိင္းဟာ သီးသန္႔လုပ္ေဆာင္ေပးစရာ မလုိပါ။ CMOS Setup က တပ္ဆင္ထားတဲ့ Hard
Disk ကုိ Auto ရွာေဖြၿပီး၊ Cylinder, Head, Sector တန္ဖိုးေတြကို
ျဖည့္ေပးပါတယ္။ Model နိမ့္တဲ့ PI, PII Computer ေတြမွာေတာ့ Auto Detect
Hard Disk ကုိ မျဖစ္မေန လုပ္ ေပးဖုိ႔ လုိအပ္ပါတယ္။
(၁) Computer ဖြင့္စ Post လုပ္ေနတဲ့အခ်ိန္မွာ Del Key ကိုႏွိပ္ၿပီး CMOS setup ထဲကို
၀င္ရပါတယ္။
Press DEL to run Setup ဆုိၿပီး
CMOS setup ထဲကို ၀င္ခ်င္ရင္ Del Key ကုိႏွိပ္ၿပီး ၀င္ဖုိ႔ ေျပာ ေနတာကို
Monitor ရဲ႕ေအာက္မွာ ေတြ႕ႏုိင္ပါတယ္။
(၂) Hard Disk
အသစ္တပ္ဆင္တုိင္း
Auto Detect Hard Disk လုပ္ရပါမယ္။ ယခု computer ဟာ P4 ျဖစ္တဲ့ အတြက္ Auto
Detect ကုိ သီးသန္႔လုပ္ဖုိ႔ မလုိအပ္ပါ။
(၃) Auto Detect လုပ္ၿပီးတဲ့အခါ Advanced BIOS Feature Setup ထဲကုိ ၀င္လုိက္ရပါတယ္။
BIOS
အတြက္ အေရးႀကီးေသာသီးျခား ေရြးခ်ယ္မႈ Navigation Options မ်ားမွာ-
- အေပၚ၊ ေအာက္ Highlight Scroll ေရြးခ်ယ္မႈ ျပဳလုပ္ရန္အတြက္ UP and Down Arrow Key မ်ားကုိ ႏွိပ္၍ ေရြးခ်ယ္ျခင္း၊ (သုိ႔မဟုတ္)
Page Up or
Page Down Key ကုိ ႏွိပ္ျခင္း။
- Select လုပ္ထားေသာ Option ကုိ ၀င္ေရာက္ရန္အတြက္ Enter Key ကုိ ႏွိပ္ျခင္းျဖင့္
ေရြးခ်ယ္ျခင္း။
- ျပန္ထြက္ရန္အတြက္ Esc Key ကုိ ႏွိပ္ျခင္းျဖင့္ ေရြးခ်ယ္ျခင္း။
- Save လုပ္ၿပီးျပန္ထြက္ရန္အတြက္ F10
Key ကုိ ေရြးခ်ယ္ျခင္း စသည္ျဖင့္ ၀င္ေရာက္ႏုိင္ပါတယ္။
(အပိုင္း ၂) ဆက္လက္ဖတ္ပါ
